អរិយមគ្គមានអង្គ ៨

 **អរិយមគ្គមានអង្គ ៨**គឺជាមាគ៌ាដ៏ប្រសើរ ឬសេចក្តីប្រតិបត្តិជាផ្លូវកណ្តាលសម្រាប់ឈានទៅរំលត់ទុក្ខ ដែលជាគោលធម៌ដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។

គោលធម៌ទាំង ៨ ប្រការនេះ ត្រូវបានបែងចែកជា ៣ ក្រុមធំៗគឺ **បញ្ញា សីល និង សមាធិ** ដូចខាងក្រោម៖

### ១. ក្រុមបញ្ញា (ការយល់ដឹង និងការគិត)

 * **សម្មាទិដ្ឋិ (ការយល់ត្រូវ):** ការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវតាមការពិត ដូចជាការយល់អំពីអរិយសច្ច ៤ (ទុក្ខ, ហេតុនៃទុក្ខ, ការរលត់ទុក្ខ និងផ្លូវរលត់ទុក្ខ) និងការយល់ច្បាស់ពីច្បាប់កម្មផល (ធ្វើល្អបានល្អ ធ្វើអាក្រក់បានអាក្រក់)។

 * **សម្មាសង្កប្បៈ (ការត្រិះរិះត្រូវ):** ការគិតត្រូវ ដែលរួមមានការគិតរលាស់ខ្លួនចេញពីកាមគុណ ការមិនគិតព្យាបាទ ឬចងគំនុំ និងការមិនគិតបៀតបៀនអ្នកដទៃឬសត្វដទៃ។

### ២. ក្រុមសីល (អាកប្បកិរិយា និងការរស់នៅ)

 * **សម្មាវាចា (ការពោលពាក្យត្រូវ):** ការវៀរចាកការនិយាយកុហកបោកប្រាស់ ការនិយាយញុះញង់ឲ្យគេបែកបាក់គ្នា ការនិយាយទ្រគោះបោះបោក(ពាក្យអាក្រក់) និងការនិយាយរោយរាយឥតប្រយោជន៍។

 * **សម្មាកម្មន្តៈ (ការធ្វើការងារត្រូវ):** ការប្រព្រឹត្តអំពើល្អដោយកាយ គឺការវៀរចាកការសម្លាប់សត្វ ការលួចទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃ និងការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម។

 * **សម្មាអាជីវៈ (ការចិញ្ចឹមជីវិតត្រូវ):** ការប្រកបមុខរបរត្រឹមត្រូវ សុចរិត មិនបោកប្រាស់ និងមិនប្រកបពាណិជ្ជកម្មខុសឆ្គង (ដូចជាការជួញដូរអាវុធ ជួញដូរមនុស្ស ជួញដូរសត្វសម្រាប់សម្លាប់ ជួញដូរគ្រឿងស្រវឹង/គ្រឿងញៀន និងជួញដូរថ្នាំពុល)។

### ៣. ក្រុមសមាធិ (ការអប់រំផ្លូវចិត្ត)

 * **សម្មាវាយាមៈ (ការព្យាយាមត្រូវ):** ការខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងផ្លូវត្រូវ ដែលមាន ៤ យ៉ាងគឺ៖

   1. ព្យាយាមទប់ស្កាត់អំពើអាក្រក់(អកុសល)ដែលមិនទាន់កើត កុំឲ្យកើតឡើង។

   2. ព្យាយាមលះបង់អំពើអាក្រក់ដែលកើតមានហើយ ឲ្យវិនាសទៅវិញ។

   3. ព្យាយាមបង្កើតអំពើល្អ(កុសល)ដែលមិនទាន់មាន ឲ្យកើតមានឡើង។

   4. ព្យាយាមថែរក្សាអំពើល្អដែលមានស្រាប់ ឲ្យរឹតតែចម្រើនកើនឡើង។

 * **សម្មាសតិ (ការរលឹកត្រូវ):** ការមានសតិស្មារតីដឹងខ្លួនជានិច្ច មិនភ្លាំងភ្លាត់ ក្នុងការតាមដានពិចារណា កាយ វេទនា ចិត្ត និងធម៌ (ការចម្រើនសតិប្បដ្ឋាន ៤)។

 * **សម្មាសមាធិ (ការតម្កល់ចិត្តត្រូវ):** ការធ្វើចិត្តឲ្យស្ងប់រម្ងាប់ តម្កល់ចិត្តឲ្យនឹងនរ ជាអារម្មណ៍តែមួយ ដើម្បីឈានទៅរកការត្រាស់ដឹងនូវបញ្ញា។

ការប្រតិបត្តិតាមអរិយមគ្គមានអង្គទាំង ៨ នេះទាមទារឲ្យអនុវត្តព្រមៗគ្នា ដែលជាមាគ៌ាតែមួយគត់ក្នុងការជម្រះកិលេស និងឈានទៅរកសេចក្តីស្ងប់ពិតប្រាកដ ឬព្រះនិព្វាន។

#អរិយមគ្គមានអង្គ៨

#មគ្គ៨

#ព្រះពុទ្ធសាសនា

#អរិយសច្ច៤

#ផ្លូវកណ្តាល

#សីលសមាធិបញ្ញា

#ធម៌អប់រំចិត្ត

#ចម្រើនសតិ

#ធ្វើល្អបានល្អ

#និព្វាន