អបាយភូមិ** សំដៅទៅលើ ភូមិ ឬទីកន្លែងដែលប្រាសចាកសេចក្តីសុខ ជាទីកន្លែងដែលមានតែសេចក្តីទុក្ខលំបាកវេទនា និងមិនមានឱកាសក្នុងការសាងកុសលធម៌ឡើយ។
អបាយភូមិមាន ៤ ជំពូក រួមមាន៖* ១. នរក : ជាទីកន្លែងដែលសត្វត្រូវទទួលរងនូវសេចក្តីទុក្ខវេទនា និងការទារុណកម្មយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុត ដោយសារផលនៃអកុសលកម្ម (អំពើបាប) ធ្ងន់ធ្ងរដែលខ្លួនបានសាង។ នរកមានច្រើនជាន់ថ្នាក់អាស្រ័យលើទម្ងន់នៃបាបកម្ម។
* ២. តិរច្ឆាន : ជាកំណើតសត្វដែលយើងអាចមើលឃើញដោយផ្ទាល់ភ្នែក (ដូចជា គោ ក្របី ឆ្កែ ឆ្មា ត្រី សត្វព្រៃផ្សេងៗ...)។ កំណើតនេះរស់នៅដោយពឹងផ្អែកលើសភាវគតិ ងាយរងការបៀតបៀន សម្លាប់ស៊ីសាច់ជាអាហារ និងមិនមានសតិបញ្ញាអាចយល់ដឹងពីបុណ្យបាប ឬស្តាប់ធម៌បានឡើយ។
* ៣. ប្រេត : ជាកំណើតសត្វដែលតែងតែរងទុក្ខវេទនាដោយសារសេចក្តីស្រេកឃ្លាន ក្រហល់ក្រហាយជានិច្ច គ្មានសម្លៀកបំពាក់ មិនងាយមានអាហារបរិភោគ និងមានរូបរាងអាក្រក់គួរឱ្យខ្លាច។ កំណើតនេះច្រើនកើតមកពីភាពកំណាញ់ ស្វិតស្វាញ និងការកេងប្រវ័ញ្ចអ្នកដទៃ។
* ៤. អសុរកាយ : ជាពួកសត្វដែលប្រាសចាកសេចក្តីក្លាហាន មានសេចក្តីភ័យខ្លាចច្រើន ចូលចិត្តលាក់ខ្លួនរស់នៅកន្លែងងងឹត។ ពួកអសុរកាយមានសេចក្តីលំបាកវេទនាស្រដៀងនឹងប្រេតដែរ ប៉ុន្តែច្រើនមានចិត្តច្រណែនឈ្នានីស និងតែងតែមានការឈ្លោះទាស់ទែងគ្នា។
តាមជំនឿក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ការធ្លាក់ទៅកើតនៅក្នុងអបាយភូមិណាមួយ គឺបណ្តាលមកពីការប្រព្រឹត្តនូវអំពើបាប (អកុសលកម្ម) តាមផ្លូវកាយ វាចា និងចិត្ត ដូចជាការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងសីល ៥ (ការសម្លាប់សត្វ លួចទ្រព្យ ប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម និយាយកុហក និងការសេពគ្រឿងស្រវឹង/គ្រឿងញៀន) កាលពីនៅមានជីវិតជាមនុស្ស។
#អបាយភូមិ៤
#នរក
#តិរច្ឆាន
#ប្រេត
#អសុរកាយ
#កម្មនិងផល
#បុណ្យបាប
#សីល៥
#ព្រះពុទ្ធសាសនា
