អរិយសច្ច ៤ (The Four Noble Truths) គឺជាទ្រឹស្ដីស្នូល និងជាបេះដូងនៃសាសនាព្រះពុទ្ធ។ ពាក្យថា "អរិយ" មានន័យថា ដ៏ប្រសើរ ឬ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ចំណែកឯ "សច្ចៈ" មានន័យថា សេចក្តីពិត។ ដូច្នេះ អរិយសច្ច ៤ គឺជា សេចក្តីពិតដ៏ប្រសើរ ៤ យ៉ាង ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធបានត្រាស់ដឹង និងយកមកទូន្មានប្រៀនប្រដៅសត្វលោក។
នេះគឺជាការពន្យល់លម្អិតអំពីសេចក្តីពិតទាំង ៤ យ៉ាងនេះ៖
១. ទុក្ខសច្ចៈ (The Truth of Suffering - សេចក្តីពិតអំពីទុក្ខ)
នេះគឺជាការទទួលស្គាល់ការពិតនៃជីវិតថា ជីវិតសត្វលោកតែងតែជាប់ជំពាក់នឹង "សេចក្តីទុក្ខ" (ភាពមិនពេញចិត្ត ភាពតានតឹង ឬការឈឺចាប់)។ ទុក្ខនេះមានច្រើនទម្រង់៖
* ទុក្ខខាងកាយ: ការកើត ការចាស់ជរា ការឈឺចាប់ និងការស្លាប់។
* ទុក្ខខាងចិត្ត: សេចក្តីសោកសង្រេង ការទួញយំ ការមិនបានសម្រេចដូចបំណងប្រាថ្នា ការជួបប្រទះនឹងមនុស្សឬវត្ថុដែលខ្លួនស្អប់ និងការព្រាត់ប្រាស់ពីមនុស្សឬវត្ថុដែលខ្លួនស្រឡាញ់។
២. សមុទយសច្ចៈ (The Truth of the Cause of Suffering - ហេតុដែលនាំឱ្យកើតទុក្ខ)
បន្ទាប់ពីស្គាល់រោគសញ្ញា (ទុក្ខ) ព្រះពុទ្ធបានបង្ហាញពីមូលហេតុ ឬឫសគល់របស់វា ដែលនោះគឺ "តណ្ហា" (សេចក្តីប្រាថ្នា ឬការស្រេកឃ្លានមិនចេះចប់) រួមផ្សំជាមួយ "អវិជ្ជា" (ការមិនដឹងសេចក្តីពិត)។ តណ្ហានេះបែងចែកជា ៣ ប្រភេទ៖
* កាមតណ្ហា: ការជាប់ជំពាក់នឹងអារម្មណ៍ទាំង ៥ (រូប សំឡេង ក្លិន រស ផស្សៈ) ដូចជាចង់បានទ្រព្យសម្បត្តិ ចង់បានហូបឆ្ងាញ់ៗ ឬចង់បានការសប្បាយផ្សេងៗ។
* ភវតណ្ហា: ការចង់មាន ចង់បាន ចង់ក្លាយជាធំ ឬចង់រស់នៅជារៀងរហូត។
* វិភវតណ្ហា: ការចង់បំផ្លាញ ការមិនចង់ជួបប្រទះរឿងមិនល្អ ឬការចង់គេចវេសពីអ្វីមួយដែលខ្លួនមិនចូលចិត្ត។
៣. និរោធសច្ចៈ (The Truth of the End of Suffering - សេចក្តីពិតអំពីការរលត់ទុក្ខ)
នេះគឺជាដំណឹងល្អដែលព្រះពុទ្ធបានប្រកាសប្រាប់ថា "ទុក្ខអាចរំលត់បានទាំងស្រុង"។ នៅពេលដែលយើងអាចកាត់ផ្តាច់ និងលះបង់ "តណ្ហា" បានជាស្ថាពរ នោះសេចក្តីទុក្ខក៏រលត់ទៅតាមនោះដែរ។ ស្ថានភាពដែលចិត្តរួចផុតពីតណ្ហា ការប្រកាន់ខ្ជាប់ និងសេចក្តីទុក្ខទាំងពួងនេះ ហៅថា "ព្រះនិព្វាន" (Nirvana) ដែលជាសន្តិភាពដ៏បរិសុទ្ធ និងខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។
៤. មគ្គសច្ចៈ (The Truth of the Path - ផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការរលត់ទុក្ខ)
នេះគឺជាវិធីសាស្ត្រ ឬថ្នាំព្យាបាលដើម្បីឈានទៅដល់ការរលត់ទុក្ខ (ព្រះនិព្វាន)។ ផ្លូវដ៏ប្រសើរនេះគឺគ្មានអ្វីក្រៅពី អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ (The Noble Eightfold Path) ដែលខ្ញុំទើបតែបានពន្យល់ជូនអ្នកអម្បាញ់មិញនេះទេ (សម្មាទិដ្ឋិ, សម្មាសង្កប្បៈ, សម្មាវាចា, សម្មាកម្មន្តៈ, សម្មាអាជីវៈ, សម្មាវាយាមៈ, សម្មាសតិ និងសម្មាសមាធិ)។ វាគឺជាការអនុវត្តសីល សមាធិ និងបញ្ញា នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។
> ឧទាហរណ៍ប្រៀបធៀបដ៏ងាយយល់៖ ព្រះពុទ្ធប្រៀបបាននឹងគ្រូពេទ្យដ៏ចំណានម្នាក់...
> * ទុក្ខសច្ចៈ: ពេទ្យពិនិត្យឃើញថាអ្នកជំងឺកំពុងមានរោគសញ្ញាឈឺចាប់ (ដឹងថាមានជំងឺ)។
> * សមុទយសច្ចៈ: ពេទ្យធ្វើវិភាគរកឃើញមេរោគដែលបង្កឱ្យឈឺ (ដឹងពីមូលហេតុជំងឺ)។
> * និរោធសច្ចៈ: ពេទ្យប្រាប់ថាជំងឺនេះអាចព្យាបាលជាសះស្បើយបាន (ក្តីសង្ឃឹមនៃការជាសះស្បើយ)។
> * មគ្គសច្ចៈ: ពេទ្យសរសេរវេជ្ជបញ្ជាឱ្យផឹកថ្នាំ និងតមអាហារ (ការអនុវត្តតាមផ្លូវត្រូវដើម្បីជាសះស្បើយ)។
